В статье исследуется прорывная цифровизация как новая парадигма инновационного менеджмента в промышленности. Авторы обосновывают, что переход от традиционных моделей управления к цифровым экосистемам на основе Industry 4.0/5.0, искусственного интеллекта, Интернета вещей, больших данных и цифровых двойников радикально меняет подходы к стратегическому планированию, операционной эффективности и созданию ценности. Рассматриваются ключевые вызовы внедрения: сопротивление организационной культуры, проблемы кибербезопасности, дефицит цифровых компетенций и необходимость перестройки бизнес-процессов. Предлагается концептуальная модель инновационного менеджмента, интегрирующая agile-подходы, платформенные решения и data-driven принятие решений. На примерах ведущих промышленных предприятий Казахстана и мира демонстрируется, как прорывная цифровизация обеспечивает рост производительности, персонализацию продукции и устойчивость в условиях глобальной конкуренции и неопределённости. Особое внимание уделяется трансформации роли менеджмента: от контроля ресурсов к оркестрации цифровых экосистем и стимулированию непрерывных инноваций. Подчёркивается важность развития человеческого капитала и формирования цифровой культуры на всех уровнях управления. Полученные результаты подтверждают, что новая парадигма позволяет промышленным компаниям достигать существенного конкурентного преимущества, ускорять инновационные процессы, повышать эффективность операций и обеспечивать долгосрочное устойчивое развитие в условиях цифровой экономики и глобальных вызовов.

https://doi.org/10.48081/BTOUEcon3.2026/461-478

2026

Выпуск 3

The article examines modern approaches to assessing the economic efficiency and structural dynamics of corporate social responsibility (CSR) in business organizations during periods of macroeconomic transformation. The authors propose a comprehensive methodology for structural and dynamic analysis, which allows evaluating the balance of social investments and their alignment with key financial performance indicators. In contrast to traditional qualitative assessments, this study applies a detailed framework of horizontal, vertical, and trend analyses adapted to the specific reporting practices of Kazakhstani enterprises. Based on empirical data from 2015–2024, stable patterns were identified in scaling investments toward human capital development, corporate culture modernization, diversification, and international CSR certification. A high degree of synchronization was established between the dynamics of social expenditures and companies' net profit, mathematically justifying the economic feasibility of integrating sustainable development principles into long-term business strategies. The results obtained can be utilized by corporate management to optimize the structure of social budgets.

https://doi.org/10.48081/BTOUEcon3.2026/370-383

2026

Выпуск 3

Научная статья посвящена количественной оценке гендерных детерминант внешней миграции населения Республики Казахстан. Гендерные политики начали активно появляться в разных сферах, в том числе в экологических и гуманитарных организациях, где гендерное равенство стало рассматриваться как сквозная ценность. На основе официальных статистических данных Бюро национальной статистики Республики Казахстан за 2014–2024 гг. с помощью регрессионного анализа временного ряда (МНК-метод наименьших квадратов) раздельно для мужчин и женщин оценивается влияние валовый внутренний продукт (ВВП) на душу населения, уровня безработицы и среднемесячной заработной платы на сальдо внешней миграции. Установлено, что единственным устойчиво значимым детерминантом для обоих полов выступает заработная плата: её рост статистически значимо сдерживает эмиграционный отток. Гипотеза о выраженной гендерной асимметрии чувствительности к экономическим детерминантам не подтвердилась в отношении силы коэффициентов, однако выявлена структурная гендерная асимметрия в динамике сальдо миграции после 2022 г. Результаты обсуждаются в контексте теорий миграции (модель Тодаро, новая экономическая теория миграции) и имеют практическое значение для миграционной политики Республики Казахстан.

https://doi.org/10.48081/BTOUEcon3.2026/6-25

2026

Выпуск 3

Конкурентоспособность IT-сектора сегодня во многом определяет, насколько устойчиво развивается экономика страны в целом. Казахстан за последние годы выстроил заметную инфраструктуру поддержки IT-компаний, однако сама система остаётся раздробленной: институты работают несогласованно, а активность отрасли сконцентрирована лишь в нескольких регионах. В статье предложена модель встраивания факторов конкурентоспособности IT-компаний в действующую систему государственной и экосистемной поддержки; модель опирается на материалы социологического исследования и учитывает типологию компаний и региональную специфику. Цель работы состоит в разработке и апробировании модели конкурентоспособности казахстанских IT-компаний, опираясь на анализ факторов их развития, и предложить рекомендации по встраиванию этой модели в систему государственной поддержки. Эмпирической базой послужило социологическое исследование, сочетавшее количественный опрос и экспертные интервью и направленное на выявление факторов конкурентоспособности IT-компаний Казахстана. По его результатам наиболее значимыми факторами оказались человеческий капитал (78,5%), инфраструктура (76,0%) и технологические компетенции (75,5%). Рассчитанный индекс конкурентоспособности показал, что нематериальные факторы преобладают над материальными, а сам уровень конкурентоспособности связан со степенью институциональной интеграции. Среди барьеров развития отрасли выделены дефицит кадров, ограниченный доступ к инвестициям и слабая связь между бизнесом, наукой и государством. На основе этих данных сформулированы практические рекомендации по внедрению кластерной модели и институциональных механизмов поддержки IT-компаний.

https://doi.org/10.48081/BTOUEcon3.2026/45-61

2026

Выпуск 3

Tourist destinations, in their simplest sense, are recognized today as key contributors to regional development and to the diversification of economies in emerging countries. With the increased competition among destinations driven by digitalization, branding, and sustainability concerns, the role of national tourism policies in shaping destination performance has been reconsidered. It is possible to mention that, despite this renewed interest, a synthesis of how strategic development frameworks have transformed tourist destinations into vehicles for regional growth over a long period has not been adequately presented in the literature. The purpose of this study is to examine how such frameworks have been applied to tourist destinations in Turkey by addressing (i) the conceptual evolution of tourist destinations, (ii) Turkey's strategic profile as a tourist destination, and (iii) Turkey's national tourism policy through the twelve National Development Plans prepared between 1963 and 2028. In this research, document analysis technique, one of the qualitative analysis methods, was used and the obtained data were gathered from primary sources such as the National Development Plans, the sectoral objectives of the Twelfth Development Plan, the World Heritage, Creative Cities and Cittaslow designations, the national parks inventory, and the relevant peer-reviewed literature. It has been determined that the development of tourist destinations in Turkey has followed a centrally planned direction over sixty years, with the focus moving from a post-war emphasis on infrastructure to more recent concerns regarding branding, sustainability, and digitalization. In this context, it is recommended that emerging tourism economies, including those of the Pavlodar region in Kazakhstan, consider Turkey's regional planning experience rather than adopting its practices directly.

https://doi.org/10.48081/BTOUEcon3.2026/248-266

2026

Выпуск 3

Осы мақалада қазақстандық коммерциялық банктердің экономика секторларын, соның ішінде заңды және жеке тұлғаларды несиелеу жағдайына талдау жасалып, бұл үдеріс шетелдік тәжірибемен салыстырылады. Мақалада авторлар жеке тұлғаларды несиелеу процесіне деген қызығушылықтың заңды тұлғаларды қаржыландырумен салыстырғанда жоғары екендігін атап өтеді. Бұл жағдай несиелеу қағидаттарының салыстырмалы түрде қарапайымдылығымен, сондай-ақ мұндай несиелерді қарастыру және беру рәсімінің жедел әрі ыңғайлылығымен түсіндіріледі. Алайда банктер тарапынан қаржыландыру тәсілдеріндегі мұндай теңгерімсіздік Қазақстан халқының қарыздық жүктемесінің өсуіне, азаматтардың әлеуметтік әл-ауқатының төмендеуіне және елдің жалпы қаржылық тұрақтылығына теріс әсерін тигізеді. Мақалада авторлар жеке тұлғаларды несиелеу көлемдерінің күрт өсуінің негізгі себептерін айқындайды. Жеке тұлғаларға берілетін несиелердің елеулі бөлігін халықтың жеке қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған тұтынушылық қарыздар құрайды. Зерттеу барысында бұл үдерістің жасырын теріс қырлары анықталып, жеке тұлғаларды шамадан тыс несиелеудің әлеуметтік-экономикалық салдары қарастырылған

https://doi.org/10.48081/BGQF2190

2026

Выпуск 2

Бұл мақалада «Қазақстан Республикасындағы персоналды басқару тиімділігінің мемлекеттік аудитінің мәселелері мен келешегі» зерттеуінің бір бөлігі ретінде әзірленген персоналды басқару тиімділігінің мемлекеттік аудитінің теориялық және әдістемелік негіздері берілген. Мақалада аудит процесінің әдіснамалық аспектілері көрсетілген және оның негізгі кезеңдері келтірілген. Ол аудит жүйесінің нормативтік, процедуралық (технологиялық) және аналитикалық деңгейлерін, оның мақсаттарын, тиімділікті бағалау критерийлерін және күтілетін нәтижелерді сипаттайды. Әдістеме жүйелік, тәуекелге негізделген және құзыреттілікке негізделген тәсілдерді, сондай-ақ тәуелсіздік, объективтілік, ашықтық және кәсібилік принциптерін көрсетеді. Ол аудитті жүзеге асыру кезеңдерін, соның ішінде дайындық, негізгі және қорытынды, сондай-ақ HR саясатының тиімділігін бағалау деңгейлерін сипаттайды. Практикалық қолдану бөлімі автоматтандырылған деректерді жинау жүйелерін қолдануды және кешенді бағалау үшін әртүрлі сала мамандарын тартуды көздейтін заманауи технологияларды және пәнаралық талдауды біріктіруді ұсынады. ISSAI халықаралық стандарттарын ұлттық жағдайларға бейімдеуге және бұзушылықтарды анықтауға ғана емес, кадрлықи капиталды басқаруды оңтайландыру бойынша стратегиялық ұсыныстарды әзірлеуге бағытталған тұжырымдамалық үлгіні әзірлеуге ерекше көңіл бөлінеді.

https://doi.org/10.48081/BGQF2187

2026

Выпуск 2

В статье рассматривается влияние цифровой трансформации на формирование и развитие экономики знаний в Республике Казахстан, с акцентом на роль искусственного интеллекта (ИИ) как системообразующего фактора модернизации человеческого капитала. Исследование основано на анализе теоретических источников, международных индексов (AI Readiness Index, Human Capital Index), а также стратегических документов Республики Казахстан. Показано, что цифровизация влияет на структуру компетенций, ускоряет устаревание традиционных навыков, трансформирует модели образования и занятости. Выявлены основные риски: цифровое неравенство, слабая адаптивность образовательной системы, угроза замещения рабочих мест, утечка квалифицированных кадров. Представлен структурный анализ изменений в человеческом капитале и его ключевых компонентах под воздействием ИИ. Проведён SWOT-анализ, обобщающий сильные и слабые стороны развития человеческого капитала, а также внешние возможности и угрозы. Статья предлагает системное видение механизмов адаптации кадровой политики, образовательных стандартов и институциональных решений к вызовам цифровой экономики. Сделан вывод о необходимости перехода от фрагментарных цифровых инициатив к целостной стратегии формирования человеческого капитала в условиях экономики знаний. Результаты могут быть использованы при разработке национальных программ в области образования, занятости и цифрового развития.

https://doi.org/10.48081/BGQF2172

2026

Выпуск 2

Қазақстан үшін су ресурстарының тапшылығы, атап айтқанда климаттың жаһандық өзгеруін және ауыл шаруашылығының даму қарқындылығын ескере отырып, өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Қолданыстағы суару процестері судың көп мөлшерін тұтынады, бұл өндіріс тиімділігінің төмендеуіне және ауылшаруашылық жерлерінің экологиялық жағдайының нашарлауына әкеледі. Қазіргі жағдайда ауыл шаруашылығында су үнемдеу технологияларына көшу азық-түлік қауіпсіздігін және ауылдық өңірлердің тұрақты дамуын қамтамасыз етудің негізгі элементі болып табылады. Алайда, бұл ауысудың маңыздылығын түсінгеніне қарамастан, егжей-тегжейлі зерттеуді қажет ететін бірқатар экономикалық себептерге байланысты жаңа технологияларды енгізу тез жүрмейді. Бұл жұмыстың мақсаты Қазақстанның ауыл шаруашылығында су үнемдеу технологияларын енгізу әдістері мен экономикалық аспектілерін кешенді зерттеу болып табылады. Атап айтқанда, ауыл шаруашылығы өндірушілерінің жаңа технологияларға көшуін тежейтін немесе ынталандыратын экономикалық факторларды анықтау, сондай-ақ қазақстандық ауыл шаруашылығына тән жағдайларда әртүрлі су үнемдеу әдістерінің экономикалық тиімділігін бағалау көзделеді. Зерттеу барысында сандық және сапалық ғылыми әдістер қолданылды, ақпарат көзі ретінде отандық және шетелдік авторлардың ғылыми еңбектері, халықаралық ұйымдардың статистикалық деректері мен есептері, сондай-ақ басқа да мемлекеттік органдардың ақпараттары қаралды. Зерттеу суды үнемдеу технологияларын енгізу процесі экономикалық факторлар кешенімен шектелетінін анықтады, олардың арасында бастапқы инвестициялардың жоғары құны, фермерлердің осы технологиялардың артықшылықтары туралы хабардар болмауы, қаржыландыруға қол жетімділіктің шектелуі және дамымаған мемлекеттік қолдау жүйесі ерекшеленеді. Сонымен қатар, зерттеу тамшылатып суару және шашырату сияқты суды үнемдейтін технологияларды пайдалану суды тұтынудың айтарлықтай төмендеуіне, өнімділіктің артуына және энергия мен тыңайтқыш шығындарының төмендеуіне әкелетінін растады.

https://doi.org/10.48081/BGQF2165

2026

Выпуск 2

В статье исследуется влияние ESG-технологий на систему учёта и анализа затрат металлургических предприятий Казахстана. На основе методов ABC, TDABC, EMA и LCC разработана интегрированная методология ESG-учёта, включающая классификацию ESG-затрат, обновлённый ESG-план счетов и авторскую модель трансформации ESG-показателей в экономические результаты. Проведены расчёты экономического эффекта на примере ТОО «Казцинк», показавшие совокупную экономию 1,23 млрд тг. в год за счёт снижения энергоёмкости, водопотребления, отходов, экологических штрафов и трудоёмкости мониторинга. Выполнен сравнительный ESG-анализ предприятий Казахстана, выявивший корреляцию между уровнем ESG-зрелости и структурой себестоимости. Результаты исследования подтверждают, что внедрение ESG-технологий повышает ресурсную эффективность и финансовую устойчивость предприятий цветной металлургии, формируя основу для стратегического устойчивого развития отрасли. Методология: в статье использованы методы анализа и систематизации литературы; сравнительный анализ; бенчмаркинг; структурный анализ затрат; анализ динамики; метод «до/после»; моделирование.

https://doi.org/10.48081/BGQF2163

2026

Выпуск 2