В условиях глобальной экономической нестабильности и внешних факторов, оказывающих негативное влияние на авиационную отрасль, финансовый менеджмент и учетно-налоговая политика авиакомпаний требуют особого внимания. Данное исследование посвящено анализу проблем управленческого учета казахстанских авиаперевозчиков в контексте кризисных условий. Цель работы — выявить ключевые недостатки существующей системы управленческого учета и предложить рекомендации по ее совершенствованию с учетом современных экономических реалий. Актуальность исследования обусловлена возросшей неопределенностью в отрасли, вызванной экономическими кризисами, колебаниями цен на топливо и изменениями спроса на авиаперевозки. Научная новизна заключается в систематизации проблем управленческого учета авиакомпаний Казахстана и разработке подходов к их устранению в условиях кризиса. Методологическая основа исследования включает анализ научной литературы, изучение отчетности авиакомпаний, сравнительный анализ управленческих практик и экспертные интервью с представителями отрасли. Представленные в исследовании выводы и рекомендации направлены на совершенствование методов управленческого учета, что позволит авиакомпаниям более эффективно контролировать затраты, оптимизировать финансовые потоки и повышать устойчивость к внешним экономическим вызовам. Внедрение предложенных механизмов учета и стратегического планирования будет способствовать повышению конкурентоспособности казахстанских авиаперевозчиков, обеспечивая их долгосрочное развитие в условиях неопределенности и макроэкономических колебаний.

https://doi.org/10.48081/ODCT4477

2025

Выпуск 2

Object of the article is to study the causes and factors causing poverty, identify the main directions for solving the problem and taking measures to reduce it in the Bukhara region of the Uzbekistan Republic, taking into account local conditions and opportunities. The article describes the results of a study of the poverty causes and factors, in particular, the social causes, individual human factors affecting the level of poverty, identifies the problems and the segment of the population standing on the poverty "threshold", as well as the necessary measures and actions fighting poverty. This study reveals the concept of poverty, the problem of which was raised in the country only in the late 2000s. Methods: literature review, questionnaires, interviews, statistical analysis and forecasting. The measures taken by the government to reduce the level of population poverty are analyzed and the author's approach to solving the problem is proposed, taking into account local conditions and opportunities. The results of the study will make it possible to choose measures to reduce poverty, taking into account the division of the poor into categories depending on the causes of their manifestation. Approach will make it possible to provide targeted and potential-based support to the poor, as well as eliminate identified gaps in the measures taken by the government to overcome poverty in the country.

https://doi.org/10.48081/RNUM9180

2025

Выпуск 2

The article examines the state policy of the Republic of Kazakhstan in the field of human capital development. Strategic programs covering such areas as education, healthcare, science and innovation are analyzed. Special attention is paid to the consideration of such documents as the Strategy for the Development of Kazakhstan until 2050 and the Strategic Plan for the Development of Kazakhstan until 2025, which define priority areas of government activity. The study highlights the importance of an integrated approach to the study and development of human capital through improving the quality of education and health system, and supporting scientific research. The influence of state policy on increasing Kazakhstan's competitiveness in the international arena is considered. The evaluation of the results of the implemented programs was carried out. Various research methods were used, including the analysis of theoretical sources, the study of legal acts and the main strategic documents of the Republic of Kazakhstan, as well as a comparative analysis of international ratings and reports. Statistical analysis methods have been applied to assess the dynamics of key indicators in the field of education, healthcare and the economy. The use of the method of a systematic approach made it possible to comprehensively study all aspects of public policy and identify the relationship between various areas of human capital development.

https://doi.org/10.48081/ZSCR1325

2025

Выпуск 2

В статье рассмотрены вопросы интеграции Целей устойчивого развития (ЦУР) в систему высшего образования Казахстана в контексте подготовки кадров для устойчивой экономики. Актуальность исследования обусловлена необходимостью ускорения прогресса в достижении ЦУР, особенно на фоне снижения позиции Казахстана в Индексе ЦУР в 2023 году и роста социального неравенства и дефицита водных ресурсов. Целью исследования является оценка уровня осведомленности студентов и преподавателей вузов Казахстана о ЦУР, выявление различий по направлениям подготовки и определение путей внедрения устойчивого развития в образовательные программы. В работе проанализирована научная литература по вопросам образования в интересах устойчивого развития и трансверсальных (сквозных) компетенций. Методом анкетирования было охвачено более 200 студентов и преподавателей по четырём направлениям подготовки: педагогическому, медицинскому, социо-гуманитарному и инженерно-техническому. Проведён сравнительный анализ осведомлённости респондентов с применением описательной статистики в среде SPSS. Результаты исследования показали, что студенты инженерно-технических направлений демонстрируют наибольший уровень осведомлённости и профессионального интереса к ЦУР. При этом большинство преподавателей признают актуальность устойчивого образования, однако лишь часть систематически включает соответствующую тематику в учебные курсы. Выявлена необходимость институционального продвижения ЦУР в университетах, включая разработку междисциплинарных курсов, повышение квалификации преподавателей и стимулирование стартапов, направленных на устойчивое развитие. Полученные данные могут служить основой для дальнейшего планирования образовательной политики в сфере устойчивого развития в Казахстане.

https://doi.org/10.48081/RKUH1304

2025

Выпуск 2

Nowadays, every institution and organization has an existing image, positive or negative. The current images of the institutions are formed depending on the various studies of the institution. The concept of corporate image, which is important for all institutions and organizations, affects the prefer ability of universities, the number of which is increasing day by day. The main subject of the study is to reveal the determinants of corporate image, which is an important element affecting the prefer ability of universities, specifically for Akhmet Yassawi University in Turkistan. Meanwhile, the problem of the research is the question of ''What are the factors that are effective in the formation of corporate image in higher education institutions?'' The main purpose of the research is to reveal the corporate image and the factors that determine/affect the corporate image in universities. After determining the main subject and problem of the research, a comprehensive literature review was conducted. It was seen that in similar studies conducted in the literature review, only the survey technique was used as a quantitative research method. In order to make the study more comprehensive and to reach more reliable results, face-to-face in-depth interviews were conducted with 25 university students selected from the sample group determined before the survey study. As a result, the determinants of the institutional image of a university are generally determined as institutional communication, institutional quality, social-cultural activities, social responsibility, and institutional identity. The determined factors vary according to the various demographic characteristics of the participants (gender, class, faculty, etc.).

https://doi.org/10.48081/AWIS8566

2025

Выпуск 2

The article identifies the main research trends in the field of household economic behavior, as well as the definition of the structure and interrelation of the categorical apparatus used in this field. The study involved collecting, analyzing, visualizing, and interpreting data. For this purpose, metadata from 2,800 publications of the Web of Science scientometric database in the subject area of the study from 1976 to 2024, as well as 279 publications of the Scopus database from 1973 to 2024 were used. Visualization, structuring and clustering of metadata was carried out using VOSViwer and Biblioshiny applications. As a result of the analysis, trends in the area under study were identified, scientific interest was assessed, and a thesaurus of the most frequently used words was formed. The authors' productivity and influence on publication activity were assessed, and the historiography of citations was identified. In particular, 10 words were identified as forming the categorical apparatus of the study. The conducted research allows concluding that there is a growing level of scientific interest in the field of economic behavior of households. The categorical apparatus of the topic under study covers a wide range of interdisciplinary concepts, which indicates a fairly wide range of the material under study and requires further research into issues of economic behavior of households.

https://doi.org/10.48081/RGGB1250

2025

Выпуск 2

В работе представлены результаты оценки оптимальности структуры экономик государств-членов Евразийского экономического союза (ЕАЭС) с использованием коэффициента структурной независимости на основе статистических данных за период с 2011 по 2023 гг. Впервые для стран ЕАЭС проведена проверка выполнимости условия оптимальности, заключающегося в возможности разложения прироста производительности труда на сумму относительных приращений показателей экономической закрытости и сырьевой зависимости. Результаты анализа указывают на невыполнение данного условия в рассматриваемом периоде, однако в ряде случаев выявлены состояния, близкие к оптимальному. Проведённые расчёты позволили установить ряд специфических черт структурных изменений в экономиках стран ЕАЭС. В частности, в государствах с доминирующим сырьевым экспортом (Казахстан, Россия) наблюдаются низкие темпы диверсификации экспортной структуры, что отражается в незначительной позитивной динамике коэффициента структурной независимости. Напротив, в Беларуси, ориентированной преимущественно на несырьевой экспорт, зафиксированы высокие темпы диверсификации. В Армении и Кыргызстане значения коэффициента структурной независимости оставались относительно стабильными в течение всего исследуемого периода. Также зафиксированы тенденции в изменении уровня экономической закрытости стран ЕАЭС. В Армении и Кыргызстане наблюдается снижение степени закрытости в сфере внешней торговли, в то время как в Беларуси соответствующие показатели сохраняются на стабильном уровне. Для России, напротив, характерен рост экономической закрытости начиная с 2011 года.

https://doi.org/10.48081/FVBH7765

2025

Выпуск 2

Бұл мақалада компанияның корпоративтік мәдениетін қалыптастырудағы директорлар кеңесінің роліне баға берілген. Корпоративтік басқарудың жоғары сапасын қамтамасыз етуде директорлар кеңесі маңызды роль атқарады. Корпоративтік басқару жүйесіндегі орталық звено бола отырып директорлар кеңесі ұйым жұмысының табыстылығын сипаттайтын функциялар атқарады, маңызды басқарушылық шешімдер қабылдайды, компанияның стратегиялық корпоративтік мәдениетін қалыптастырып, ұзақ мерзімді дамуына жауапкершілік артады. Мақалада компаниядағы корпоративтік мәдениетті тиімді басқару үшін директорлар кеңесінің көшбасшылық, бақылау және стратегиялық бағдарлау қабілеттері шешуші рөл атқаратыны дәлелденеді. Зерттеу объектісі ретінде Ақтөбе облысындағы «Әлия Молдағұлова халықаралық аэропорты» акционерлік қоғамы қарастырылады. Тиімді корпоративтік мәдениет қалыптастыру ұйымның тұрақты дамуына, қызметкерлердің мотивациясына және компанияның бәсекеге қабілеттілігіне оң әсер ететіні қарастырылды. Сонымен қатар, нақты компаниялар мысалында директорлар кеңесінің бастамалары корпоративтік орта мен қызметкерлердің мотивациясына қалай әсер ететіні көрсетіледі. Зерттеу нәтижелері компанияның директорлар кеңесінің корпоративтік мәдениетке жүйелі түрде әсер ету құралдары мен тетіктерін анықтауға мүмкіндік берді. Зерттеу нәтижелері корпоративтік басқарудың сапасын арттыруға және тұрақты ұйымдық даму тетіктерін жетілдіруге бағытталған ұсыныстар ұсынады

https://doi.org/10.48081/LMMS1523

2025

Выпуск 2

Мақалада Қазақстан Республикасының салық жүйесін дамытудың ағымдағы кезеңіндегі электрондық коммерцияға салық салу процесінің жаңа трендтері қарастырылады. Бұл мақалада еуразиялық кеңістік елдерінде электрондық коммерцияға салық салуды енгізу мерзімдері туралы ақпарат келтірілген. Электрондық коммерция нарығының көлемін талдау негізінде Қазақстанда электрондық коммерцияға салық салу процесінде кейбір үрдістер анықталды. Бұл жұмыста макроэкономикалық көрсеткіштерге және жалпы халықтың әл-ауқат деңгейіне тікелей әсер ететін цифрлық қайта құру және Қазақстанның қаржы жүйесін «қайта жүктеу» жағдайында елімізде электрондық коммерцияға салық салуды одан әрі дамытуға бағытталған жаңа аспектілер қарастырылды. Салық қатынастары жүйесіндегі цифрландырудың маңызды аспектілері мен тенденциялары ерекше зерттелді. Зерттеу барысында зерттеу тақырыбы бойынша қолда бар ғылыми-әдістемелік әдебиеттерге теориялық шолу жүргізу негізінде көрнекті ғалым-экономистердің пікірі ескерілді. Жүргізілген зерттеу Қазақстан Республикасындағы электрондық коммерцияға салық салуды дамытудың шекарасын белгілеуге, оны жүргізудің ерекшелігін анықтауға, салық қатынастары жүйесі субъектілерінің электрондық коммерцияға салық салуды дамытудың қазіргі заманғы ерекшеліктерін түсінуін тереңдетуге мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижесінде елімізде электрондық коммерцияға салық салуды одан әрі дамыту бойынша ұсыныстар ұсынылды.

https://doi.org/10.48081/XCMD8597

2025

Выпуск 1

В статье рассматриваются основные модели альтернативного финансирования для бизнеса и индивидуальных заемщиков. Проведен анализ современного состояния и развития рынка альтернативного финансирования, представлены основные модели альтернативного финансирования в регионах мира. Проанализированы объем и структура деятельности бизнес-моделей онлайн-финансирования, по регионам мира. Основные направления онлайн-финансовых услуг приведены на основе моделей: краудфандинг на основе долевого участия и недвижимости, модели «Акции сообщества» и модели «Совокупного капитала». Проведенный анализ показывает, что глобальный рынок онлайн-финансовых услуг демонстрирует динамичный рост и инновации, обладает значительным потенциалом для дальнейшего развития. Ключ к будущему успеху заключается в балансировании инноваций с регулированием, расширении охвата рынка при одновременном удовлетворении местных потребностей и постоянной адаптации к меняющемуся технологическому и экономическому ландшафту. Устойчивость и адаптивность рынка, в ответ на внешние вызовы и возможности, будут иметь решающее значение при формировании будущей траектории. Даны рекомендации по категориям бизнес-моделей: для популярных моделей, использовать методологию успеха для внедрения инноваций и выхода на новые рынки, потребительские сегменты; для менее популярных моделей, проанализировать сопротивление рынка, адаптироваться к местным потребностям.

https://doi.org/10.48081/MOFI5784

2025

Выпуск 1