В настоящее время электронная коммерция является одним из наиболее динамично развивающихся сегментов мировой экономики. В условиях активной цифровой трансформации Казахстана этот сектор играет ключевую роль в стимулировании экономического роста, развитии малого и среднего бизнеса, а также в повышении доступности товаров и услуг для населения. Благодаря росту интернет-проникновения, совершенствованию логистической инфраструктуры и развитию цифровых платежных систем, электронная коммерция в стране демонстрирует стабильную положительную динамику. Однако, несмотря на значительный потенциал, этот рынок сталкивается с рядом вызовов, таких как недостаточная развитость логистики в регионах, низкий уровень доверия к онлайн-покупкам и вопросы регулирования. В данной работе проведен обзор отечественных и зарубежных научных исследований по электронной коммерции. Изучены особенности и ключевые направления развития электронной торговли, а также тенденции ее роста в Казахстане и в мире. Проведен анализ текущего состояния рынка, его преимуществ и проблемных аспектов. Кроме того, в рамках исследования была организована анкета среди покупателей электронной коммерции, результаты которой подверглись детальному анализу. На основе полученных данных разработаны практические рекомендации по решению существующих проблем, улучшению цифровой инфраструктуры, повышению доверия пользователей и дальнейшему развитию электронной коммерции в Казахстане.

10.48081/ATSS6603

2025

Выпуск 4

Мақалада салалардың халықаралық вертикалды даму тәжірибесі және оны Қазақстанның экономикалық жағдайларына бейімдеу мүмкіндіктері қарастырылады. Тік интеграцияның, цифрлық трансформацияның және инновациялардың орнықты экономикалық өсуді қамтамасыз етудегі және бәсекеге қабілеттілікті арттырудағы негізгі рөлі атап өтіледі. Зерттеу мақсаты Германия, Оңтүстік Корея және АҚШ сияқты елдерде іске асырылған вертикалды дамудың табысты стратегияларын салыстырмалы талдауға бағытталған және оларды Қазақстанның мұнай-газ саласында қолдану бойынша ұсыныстар әзірлеу болып табылады. Мақалада салыстырмалы талдау және әдеби шолу сияқты аралас әдіснамалық тәсілдер қолданылып, табысты бейімдеудің негізгі факторлары айқындалады. Олардың ішінде институционалдық ортаны дамыту, ғылыми зерттеулер мен тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды (ҒЗТКЖ) қолдау, цифрлық технологияларды интеграциялау және адами капиталды нығайту ерекшеленеді. Қазақстан үшін өнеркәсіптік парктер құру, мемлекеттік-жекеменшік әріптестікті дамыту, ШОБ үшін құзырет орталықтарын ашу және Индустрия 4.0 тұжырымдамасы аясында білім беру бағдарламаларын кеңейту сияқты нақты ұсыныстар жасалады. Талдау нәтижесінде экономиканы әртараптандыру мен орнықты өсім шикізаттық ресурстарға тәуелділікті еңсерудің, мұнайды өңдеу өнеркәсібінің ЖІӨ-дегі үлесін арттырудың және жаһандық құн жасау тізбектеріндегі позицияны күшейтудің негізгі шарттары болып табылатыны анықталды.

10.48081/AZCH1152

2025

Выпуск 4

В данной статье изучены аспекты комплексного подхода к формированию и использованию денежных потоков при финансовой реструктуризации кооперативного сектора экономики, являющейся неотъемлемым инструментом антикризисного финансового управления для целей обеспечения стратегического преимущества производственной деятельности несостоятельного субъекта хозяйствования. Для оздоровления кооперативного сектора экономики разработан план финансовой реструктуризации, учитывающий особенности и потребности кооперативных организаций. Особое внимание уделено оценке влияния денежных потоков при финансовой реструктуризации кооперативной организации. Данное исследование даёт возможность использовать полученные результаты для принятия стратегических решений в области финансового управления потребительскими обществами. Целью исследования является разработка стратегии формирования и использования денежных потоков для обеспечения финансовой независимости кооперативной организации в процессе финансового оздоровления. Объект наблюдения – типичная организация потребительской кооперации – районное потребительское общество «Прохоровское» Белгородской области. Научная новизна исследования заключается в разработке комплексного подхода к оценке и управлению денежными потоками в рамках финансовой реструктуризации с учетом особенностей функционирования организаций потребительской кооперации. Результаты исследования могут быть использованы для совершенствования практики финансового менеджмента в организациях кооперативного сектора экономики.

10.48081/IBUQ1836

2025

Выпуск 4

Цифрлық дәуір тұтынушылардың (білім беру саласы) және компаниялардың (университеттің) өзара іс-қимылын түбегейлі өзгертті. Ол университеттердің корпоративтік тұрақтылық стратегияларына әсер ету үшін бұрын-соңды болмаған қоғамдық артықшылық мүмкіндіктерін жасады. Нарықтық ортадағы бизнес-процестердің ашықтығы мен ақпараттың қолжетімділігінің артуына байланысты тұтынушылар (білім беру саласының қатысушылары) білім беру тауарлары мен қызметтерін тұтынушылардан әлеуметтік жауапкершілік саласындағы университеттердің корпоративтік саясатын қалыптастырудың белсенді қатысушылары болады. Қалалық орта таптың өсуі және жұмыс күшіндегі әйелдер санының өсуі сияқты нарықтағы өзгерістер білім берудегі тұтынушылық әдеттерді өзгертеді, ал білім беру мен цифрлық сауаттылықтың өсуі тұтынушылардың интернеттегі қатысуын кеңейтті. Мақалада жоғары оқу орындарының бизнес-процестерін тұрақты дамыту қағидаттарын тиімді іске асыруды қамтамасыз ететін білім беру саласы мен университеттер тұтынушыларының виртуалды ортадағы өзара іс-қимылының тұжырымдамалық моделі ұсынылған. Осы зерттеудің мақсаты жоғары оқу орнының тұрақтылық талаптарына корпоративтік бейімделуіне ықпал ететін білім беру саласы мен университеттердің тұтынушыларының цифрлық ортадағы өзара іс-қимылының тұжырымдамалық моделін әзірлеу және эмпирикалық растау болып табылады. Бұл үшін 50 қазақстандық университеттерінің сараптамалық зерттеуі мен корреляциялық талдауын қоса алғанда, аралас әдістер қолданылды. Нәтижелер модельдің өзектілігін және оның болжамды әлеуетін растай отырып, виртуалды тұтынушылардың белсенділігі мен жоғары оқу орындарының тұрақтылық көрсеткіштері арасындағы статистикалық маңызды байланысты көрсетеді. Зерттеу білім беру саласының ақпараттандырылған және белсенді тұтынушылары контексте тұрақты бизнес стратегияларын қалыптастыруда трансформациялық рөл атқарады деген қорытындыға келді.цифрландыру және еңбек нарығының эволюциясы.

10.48081/BLIA1520

2025

Выпуск 4

В условиях стремительного развития цифровых технологий и усиления глобальных экологических и социальных вызовов особую актуальность приобретает вопрос формирования устойчивых финансовых систем. Финансовый рынок Казахстана, находясь на этапе цифровой трансформации, требует адаптации стратегий развития с учётом ESG-принципов и современных инновационных решений. В статье представлены теоретико-методологические основы построения адаптивной модели устойчивого развития финансового рынка, способной интегрировать цифровые технологии, зелёные финансовые инструменты и механизмы устойчивого инвестирования. Раскрываются ключевые направления цифровизации, включая внедрение платформенных решений, развитие цифровых экосистем и систем управления ESG-рисками. Особое внимание уделяется институциональным и нормативным барьерам, замедляющим интеграцию устойчивого финансирования, а также необходимости усиления роли внутреннего инвестора, банковского сектора и государства. На основе комплексного анализа предложены практические рекомендации по формированию эффективной финансовой инфраструктуры, стимулированию выпуска зелёных облигаций, улучшению прозрачности ESG-отчётности и цифровому сопровождению инвестиционных процессов. Полученные результаты могут быть использованы в разработке стратегических документов, направленных на устойчивый экономический рост Казахстана, а также в построении цифровых финансовых систем, ориентированных на долгосрочную устойчивость и социальную ответственность.

10.48081/OMZW9890

2025

Выпуск 4

В условиях Четвёртой промышленной революции человеческий капитал становится ключевым фактором устойчивого и инновационного развития экономик. Целью настоящего исследования является анализ структуры и состояния человеческого капитала в Республике Казахстан в контексте вызовов Индустрии 4.0, а также проектирование карты компетенций, необходимой для активизации инновационной активности предпринимательских структур. Методология исследования включает сравнительный анализ международных индикаторов (ИЧР, GII, IMD, GEM), изучение стратегических программ развития Казахстана и обобщение теоретических моделей компетенций, предложенных в зарубежной и отечественной литературе. Результаты показывают наличие существенного потенциала в сфере образования, цифровой инфраструктуры и предпринимательской активности, однако выявлены и ключевые барьеры: низкий уровень участия в НИОКР (0,12% ВВП), ограниченность исследовательского кадрового состава, разрыв между образовательными программами и потребностями рынка, слабое участие бизнеса в формировании компетенций, а также недостаточная распространённость непрерывного обучения среди взрослого населения. В ответ на эти вызовы в рамках исследования разработана структурированная карта компетенций, включающая пять взаимодополняющих блоков: технические, научно-исследовательские, предпринимательские, социальные и личностные компетенции. Практическая значимость исследования заключается в том, что предложенная карта может быть использована как инструмент для проектирования образовательной политики, развития системы подготовки кадров и выработки стратегий цифровой трансформации на уровне компаний и отраслей. Сформулированные рекомендации могут способствовать повышению инновационной результативности человеческого капитала, укреплению связки «образование – наука – производство» и созданию институциональных условий для устойчивого экономического роста.

10.48081/BTFD7661

2025

Выпуск 4

Мақала тұрақсыз әлеуметтік-экономикалық жағдайда үй шаруашылықтарының экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің негізгі факторы ретінде қаржылық сауаттылықты зерттеуге арналған. Авторлар қаржылық сауаттылықты жеке қаржыны басқару саласындағы білім мен дағдылардың жиынтығы ретінде ғана емес, сонымен қатар, үй шаруашылықтарының сыртқы экономикалық күйзелістерге төзімділігін арттыру құралы ретінде қарастырады. Қаржылық сауаттылықты анықтаудың теориялық тәсілдеріне және оның қаржылық тұрақтылық көрсеткіштерімен байланысына талдау жүргізілді. Зерттеудің эмпирикалық бөлігі әлеуметтік сауалнама деректеріне және жинақтау, инвестициялау және несиелеу саласындағы үй шаруашылықтарының тәртібін сипаттайтын статистикалық көрсеткіштерге негізделген. Қаржылық сауаттылықтың жоғары деңгейі қаржылық тәртіптің ұтымды үлгілерін қалыптастыруға, борыштық жүктемені азайтуға және резервтерді жинақтауға ықпал ететіні анықталды. Әртүрлі әлеуметтік және жас топтары арасындағы қаржылық сауаттылық деңгейінің айырмашылығына ерекше назар аударылды. Қаржылық білімді таратуға кедергі келтіретін кедергілер мен шектеулер анықталған. Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы мемлекеттік саясат тұрғысында халықтың қаржылық сауаттылығын арттыру жөніндегі шаралар ұсынылды. Ғылыми мақаланың мақсаты - қазіргі заманғы әлеуметтік-экономикалық міндеттер жағдайында үй шаруашылықтарының экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қаржылық сауаттылық деңгейінің әсерін жан-жақты зерттеу. Үздіксіз білім беру жүйесіне қаржылық білім беруді енгізу қажеттілігі туралы қорытынды жасалды. Зерттеу нәтижелерін үй шаруашылықтарының қаржылық тұрақтылығын жақсарту бағдарламаларын әзірлеуде пайдалануға болады

10.48081/SZRT6267

2025

Выпуск 4

The financial stability and long-term sustainability of construction enterprises significantly depend on the effectiveness of their accounting and analytical systems. Given the complexity and capital intensity of the construction industry, enterprises are exposed to a wide range of financial risks, including cost overruns, inefficient resource allocation, non-compliance with tax and regulatory requirements, and inaccuracies in financial reporting. Therefore, the development and improvement of accounting and analytical support mechanisms play a critical role in mitigating these risks and ensuring sound financial management. This study examines the existing challenges in the accounting and financial analysis of construction enterprises and explores methods for strengthening financial control mechanisms. A particular focus is placed on the integration of advanced audit methodologies, risk-oriented financial management approaches, and digital technologies to enhance the accuracy and reliability of financial data. The research identifies key risk areas such as the misallocation of financial resources, ineffective budgeting processes, and weaknesses in internal control systems. It also discusses the role of financial audits in detecting irregularities, preventing fraud, and optimizing financial decision-making. The paper proposes a structured framework for assessing financial risks based on modern audit tools and data-driven analysis techniques. The implementation of these measures can help enterprises not only identify potential financial threats in a timely manner but also develop strategies to enhance financial transparency and efficiency. Strengthening financial control mechanisms and refining accounting processes will ultimately contribute to the overall stability and competitiveness of construction enterprises in a rapidly evolving economic environment.

10.48081/ZYXT9418

2025

Выпуск 4

Настоящее исследование посвящено всестороннему анализу экономических эффектов внедрения цифровых платформ на рынке труда Западно-Казахстанского региона. Цель работы — выявить, каким образом платформенные решения влияют на ключевые параметры функционирования регионального рынка труда в условиях стремительной цифровизации и роста гиг-экономики. Цифровые платформы становятся важным инструментом трансформации занятости, обеспечивая новые формы экономической активности, повышая производительность труда и создавая возможности для дополнительных доходов населения. В то же время исследование акцентирует внимание на сопутствующих рисках, таких как нестабильность трудовых отношений, отсутствие социальной защиты и институциональная неустойчивость платформенных работников. В рамках методологии используются методы теоретического моделирования, сравнительного анализа и обобщения эмпирических данных, полученных по различным регионам Казахстана, включая Западно-Казахстанскую область. Результаты исследования демонстрируют двойственную природу влияния цифровых платформ: с одной стороны — они способствуют расширению экономической вовлечённости, с другой — углубляют цифровое неравенство и усиливают социальную дифференциацию. В заключение предлагаются рекомендации по формированию устойчивой институциональной среды для сопровождения цифровой трансформации рынка труда, с учётом региональных особенностей и необходимости обеспечения социальной справедливости.

10.48081/JKDZ7119

2025

Выпуск 4

Статья посвящена анализу телемедицины как инструмента повышения эффективности здравоохранения в условиях демографического роста и ограниченности ресурсов. В Казахстане наблюдается устойчивый прирост численности населения, что ведёт к перегрузке врачебных участков и увеличению времени ожидания медицинской помощи. В этом контексте телемедицина рассматривается как перспективный механизм оптимизации доступа к медицинским услугам, особенно в отдалённых и малонаселённых регионах. Развитие телемедицины в Республике Казахстан ведётся уже более двух десятилетий и прошло несколько этапов институциональной и технологической трансформации. В рамках исследования особое внимание уделено анализу телемедицины с точки зрения её преимуществ – доступности, экономичности и оперативности, снижение затрат и интеграцию в цифровую инфраструктуру. Наряду с этим проводится анализ ключевых барьеров, ограничивающих развитие сектора: слабая материально-техническая база, цифровое неравенство, кадровый дефицит и нормативно-правовые ограничения. Исследуется мировой опыт внедрения телемедицинских технологий в ведущих странах, включая США, Великобританию, Индию и Китай, с акцентом на уровень развития телемедицины, степень её использования медицинскими работниками, объём рынка, ключевые направления государственной поддержки, а также приоритетные сферы применения – включая оказание медицинской помощи в сельской местности и лечение хронических заболеваний. Цель исследования заключается в выявлении ключевых направлений и возможностей развития телемедицины в Казахстане с учётом международного опыта и оценки текущего состояния.

10.48081/YCXP5954

2025

Выпуск 4