Бүгінгі таңда ұлттық экономиканы цифрлық трансформациялау еңбек нарығына айтарлықтай әсер етіп, жұмыспен қамту құрылымын өзгертіп, жұмысшыларға жаңа дағдыларға қойылатын қосымша талаптарды тудыруда. Ғылыми мақалада цифрландырудың, автоматтандырудың және платформалық экономиканың дамуының еңбек нарығына әсері, сонымен қатар кәсіби дағдыларға деген сұраныстың өзгеруі қарастырылады. Бұл зерттеудің мақсаты жылдам технологиялық өзгерістер жағдайында Қазақстан Республикасындағы жұмыспен қамту мәселелерін шешу болып табылады. Зерттеу әдістеріне еңбек нарығындағы өзгерістер динамикасын бағалаудың салыстырмалы тәсілі кіреді. Зерттеудің эмпирикалық негізі Қазақстанның ресми статистикалық деректер жиынтығынан және Халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) есептерінен жинақталған соңғы жылғы ресми статистикалық деректерге негізделген. Зерттеу нәтижелері цифрлық сауаттылықтың артуы автоматтандыруға, цифрлық платформалардың дамуына және жұмыспен қамту үлгілерінің өзгеруіне байланысты қызметкерлер мен өзін-өзі жұмыспен қамтыған жұмысшылардың үлесінің азаюына әкелетінін көрсетеді. Зерттеу нәтижелері қашықтықтан жұмыс істеуге және күнделікті өмірде цифрлық технологияларды пайдаланудың артуына бағытталған үрдісті растайды. Одан кейінгі зерттеулер еңбек нарығын теңгерімді дамыту және цифрлық алшақтықты азайту үшін цифрлық сауаттылықты арттыру стратегияларын әзірлеуге бағытталуы мүмкін, әсіресе ауылдық жерлерде өте өткір.

https://doi.org/10.48081/BGQF2193

2026

Выпуск 2

В данной статье представлен комплексный анализ инвестиционного потенциала регионов Казахстана с использованием количественных методов оценки. Целью статьи является определение уровня инвестиционного потенциала регионов посредством количественного метода оценки. Научное исследование базируется на комплексном учете показателей инвестиционной активности, объема капиталовложений на душу населения и индекса промышленного производства. Авторами проведен обзор литературных источников отечественных и зарубежных авторов в области изучения инвестиционных процессов. На основании официальных статистических данных авторами проведен сравнительный анализ регионов за период 2020-2024 гг., позволивший выявить лидеров и регионы с относительно низким уровнем инвестиционной привлекательности. Определены ключевые факторы, формирующие межрегиональные различия. Особенное внимание авторами уделено феномену Улытауской области, демонстрирующей быстрый рост благодаря развитию горнодобывающей промышленности и расширению несырьевых отраслей. В то же время в ряде регионов выявлены структуры ограничения, сдерживающие инвестиционную активность. В работе разработаны рекомендации, направленные на повышение инвестиционного потенциала. Результаты исследования могут быть использованы органами государственной власти при формировании направлений социально-экономического развития регионов и привлечения долгосрочных инвестиций для повышения конкурентоспособности национальной экономики.

https://doi.org/10.48081/BGQF2174

2026

Выпуск 2

В статье рассмотрены финансово-экономические процессы функционирования предприятия в условиях инновационных преобразований социально-экономических систем. Задача состоит в том, чтобы обеспечить качественную аналитическую поддержку для принятия управленческих решений путем обновления методологического инструментария, отражающего сложность взаимосвязей между инновационными преобразованиями. Определены ключевые факторы, определяющие инновационные преобразования микросреды предприятия, в частности, инновационная активность, финансирование деятельности, стоимость деятельности и операционная эффективность. Разработан научно-методический подход к оценке рентабельности капитала предприятия, учитывающий специфику инновационных преобразований его социально-экономической системы в условиях Индустрии 5.0. На основе метода основных компонентов были определены ключевые детерминанты (инновационная активность, финансирование деятельности, стоимость деятельности, операционная эффективность), которые влияют на эффективность инновационных преобразований. Технология объединяет цифровые, экологические и социальные показатели для комплексного анализа влияния микросреды на деятельность предприятия. Разработанный методический инструментарий позволяет выявить ключевые факторы, влияющие на рентабельность капитала. Подход обеспечивает диагностику изменений во внутренней среде предприятия с учетом синергии технологических и социальных факторов. Практическая ценность предлагаемого научно-методического подхода связана с возможностью использования моделей для выявления резервов повышения финансовых показателей и формирования рекомендаций по преодолению негативных тенденций, препятствующих достижению целевых параметров устойчивого развития предприятий в условиях Индустрии 5.0

https://doi.org/10.48081/BGQF2166

2026

Выпуск 2

В последние годы исследователи все больше фокусируются на развитие моделей и инструментов для обеспечения участия граждан в процессах государственного управления, что способствует трансформации роли гражданина как активного субъекта государственных процессов. Казахстан также входит в число стран, где уделяют особое внимание данному подходу, который коррелируется с концепцией «слышащего государства». Цель данного исследования заключается в выявлении институционально-поведенческих факторов партисипативного управления и концептуализация подхода партисипативного участия для совершенствования механизма управления санитарно-эпидемиологическими рисками в условиях цифровизации. Исследование основано на теоретическом обзоре литературы, анализе казахстанских цифровых практик участия граждан и эмпирических данных онлайн-опроса населения. В качестве теоретической базы использованы подходы participatory surveillance и когнитивно-поведенческие модели, объясняющие детерминанты вовлеченности граждан в санитарно-эпидемиологический мониторинг. Результаты исследования показывают не столько технологические барьеры, сколько институциональный и поведенческий характер, такие как информационный разрыв, недоверие к результативности сообщений и опасения негативных последствий. На основе результатов исследования сформирована концептуальная модель внедрения партисипативного мониторинга в казахстанском контексте как инструмента для раннего выявления санитарно-эпидемиологических рисков.

https://doi.org/10.48081/BGQF2195

2026

Выпуск 2

Мақалада климаттық дағдарыс жағдайында Қазақстан Республикасының ауылдық аумақтарының орнықты дамуын мемлекеттік трансформациялау мәселелері қарастырылады. Климаттың өзгеруінің, су ресурстарының тапшылығының, шөлейттену процестерінің және экологиялық тәуекелдердің елдің ауылдық елді мекендерінің әлеуметтік-экономикалық дамуына әсеріне ерекше назар аударылады. Авторлық ұжым өз өңірлері мысалында ауыл тұрғындарының өмір сүру сапасын арттыруға, экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға және бейімделгіш экономиканы дамытуға бағытталған кешенді процесс ретінде ауылдық аумақтарды орнықты дамытудың мәнін ашады. Зерттеуде климаттық өзгерістер азық-түлік қауіпсіздігінің, жұмыспен қамтудың және ауыл халқының табысының деңгейін төмендете отырып, Қазақстан Республикасының аграрлық секторына елеулі әсер ететіні атап өтілді. Осыған байланысты ауылдық инфрақұрылымды жаңғыртуға, су үнемдеу технологияларын енгізуге, «жасыл» экономиканы дамытуға және ауылдық аумақтардың Климаттық қатерлерге тұрақтылығын арттыруға бағытталған мемлекеттік саясат ерекше маңызға ие болады. Ауылдық аумақтарды дамыту бойынша бағдарламаларды іске асыру ауыл халқының әл-ауқатын арттыруға, адами капиталды дамытуға және елдің ауылдық аумақтарының әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығын нығайтуға ықпал ететіні анықталды. Авторлар Қазақстан Республикасының ауылдық аумақтарының қазіргі жай-күйіне баға берді, климаттық дағдарысқа, халықтың көші-қонына, инфрақұрылымның тозуына және табиғи ресурстардың шектелуіне байланысты негізгі проблемаларды анықтады, сондай-ақ ауылдық аумақтарды орнықты дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты жетілдіру бағыттарын ұсынды.

https://doi.org/10.48081/BGQF2191

2026

Выпуск 2

In the context of accelerating digitalization, public administration of the social sphere is acquiring new characteristics related to increased targeting, transparency and efficiency of the services provided. This article examines the foreign experience of implementing social policy in developed countries, as well as analyzes the effectiveness of modern models of social policy in the context of globalization, digital transformation, demographic changes, migration processes, gender equality, and economic instability. The main focus is on Scandinavian, conservative and liberal models of social policy and their impact on the level of social protection, public welfare, social equality, gender inclusion, migrant adaptation, and sustainable development. The study uses comparative, institutional, and risk-based approaches to identify the advantages and disadvantages of various social management systems. The results of the study show that the Nordic countries achieve a high level of social well-being thanks to a universal social protection system, well-developed public services and the active participation of the state in the social sphere. Conservative models focus on the development of social insurance mechanisms, support for labor migrants, and ensuring the stability of the labor market, while liberal systems emphasize market efficiency, individual responsibility of citizens, and equal opportunities regardless of gender or migration status. The study also highlights the increasing importance of digital governance, inclusive social programs, gender-sensitive policies, migrant integration mechanisms, and sustainable social development strategies. The results obtained are of practical importance for developing countries, in particular for the Kazakhstan, as they confirm the need for a combination of social protection, economic flexibility, digital modernization, and inclusive approaches to migration and gender policy.

https://doi.org/10.48081/BGQF2180

2026

Выпуск 2

Мақала Ақтөбе облысындағы емдік туризмнің қазіргі жағдайын, даму үрдістерін және өңірдің туристік-рекреациялық әлеуетін кешенді талдауға арналған. Зерттеудің мақсаты – емдік туризмнің өңірлік деңгейдегі ерекшеліктерін айқындау, санаторий-курорттық инфрақұрылымның даму деңгейін бағалау және оның әлеуметтік-экономикалық маңызын негіздеу болып табылады. Зерттеу нысаны ретінде Ақтөбе облысының емдік-сауықтыру туризмі жүйесі, ал пәні ретінде өңірдегі орналастыру орындарының, санаторий-курорттық мекемелердің қызметі мен олардың аумақтық орналасу ерекшеліктері қарастырылған. Мақалада емдік туризмнің теориялық негіздері, оның қазіргі туристік нарықтағы рөлі сипатталады. Зерттеу барысында жүйелі, салыстырмалы және статистикалық талдау әдістері қолданылып, Ақтөбе облысындағы туристік инфрақұрылымның құрылымы, орналастыру орындарының саны, қызметкерлер құрамы және аумақтық бөлінісі талданған. Нәтижелер көрсеткендей, облыста туристік қызметтің негізгі бөлігі қалалық аумақтарда, әсіресе Ақтөбе қаласында шоғырланған, ал ауылдық жерлерде инфрақұрылым жеткіліксіз дамыған. Зерттеудің маңызды бөлігі өңірдің негізгі санаторий-курорттық нысандарына – «Зәру», «Шипагер» және «ЮКОН» мекемелеріне талдау жасауға арналған. Аталған объектілердің сыйымдылығы, емдеу бағыттары, табиғи-климаттық артықшылықтары және рекреациялық мүмкіндіктері сипатталып, олардың ішкі туризмді дамытудағы және халық денсаулығын нығайтудағы рөлі айқындалған. Авторлардың пікірінше, емдік туризм Ақтөбе облысында өңірлік емдеу-сауықтыру кластерін қалыптастырудың маңызды факторы болып табылады. Зерттеу нәтижелері өңірлік туристік саясатты жетілдіруде, ауылдық аумақтардағы туристік инфрақұрылымды дамытуда және сауықтыру туризмін әртараптандыруда практикалық маңызға ие.

https://doi.org/10.48081/BGQF2164

2026

Выпуск 2

В статье рассматриваются региональные аспекты развития предпринимательства в Казахстане в контексте перехода к зеленой экономике. Анализируются территориальные различия в предпринимательской активности, выявляются ключевые проблемы, препятствующие развитию зеленого предпринимательства в разных регионах, и оцениваются модели занятости в зеленых секторах. На основе статистических данных и регионального анализа обосновывается необходимость дифференцированных мер политики, направленных на стимулирование устойчивых и экологически ориентированных деловых практик. Результаты подчеркивают важность региональных подходов к поддержке предпринимательства, финансированию зеленых инноваций и развитию человеческого капитала для обеспечения устойчивого регионального роста. Проанализированы ключевые проблемы и ограничения, сдерживающие развитие предпринимательской деятельности в регионах, а также обоснованы направления их преодоления на основе принципов устойчивого развития. Сделан вывод о необходимости дифференцированного регионального подхода к поддержке зелёного предпринимательства, включающего меры по развитию инфраструктуры, внедрению экологически чистых технологий, повышению компетенций предпринимателей и стимулированию инвестиционной активности, что позволит повысить конкурентоспособность регионов и ускорить переход к устойчивой экономике. Особое внимание уделено формированию благоприятной институциональной среды и развитию механизмов государственно-частного партнерства. Подчеркивается, что успешная реализация этих мер требует координации между органами власти, бизнес-сообществом, что создаст основу для долгосрочной экономической и экологической устойчивости страны.

https://doi.org/10.48081/BGQF2184

2026

Выпуск 2

Мақала жаһандық цифрландыру және институционалдық сенім тапшылығы жағдайында мемлекеттік қызмет жүйесіндегі бедел құралдарын тұжырымдамалық талдауға арналған. Беделді басқару менеджменті имидждік құрал ретінде емес, биліктің заңдылығын және оның әкімшілік автономиясының шекараларын айқындайтын институционалдық құрылымның іргелі элементі ретінде қарастырылады. Зерттеудің әдістемелік негізі Шығыс Азия және Солтүстік Еуропа аймақтарының мемлекеттік жүйелеріне қатысты көпөлшемді сапалық салыстырмалы талдауды қолдануға негізделген. Тұжырымдардың объективтілігі Дүниежүзілік банктің басқару сапасы көрсеткіштерін және мемлекеттердің цифрлық кемелдігі туралы деректерді біріктіру арқылы қамтамасыз етілген. Халықаралық тәжірибені салыстырмалы талдау нәтижесінде заңдастыру тетіктері мен стейкхолдерлермен өзара іс-қимыл құрылымы бойынша ерекшеленетін беделді басқарудың басым жолдары анықталып, теориялық тұрғыдан негізделді. Беделді басқару құралдарын таңдау әкімшілік режимнің түрімен және «институционалдық арна» (Path Dependency) әсерімен қатаң түрде айқындалатыны анықталды. Сонымен қатар, зерттеу нәтижелері жүйеаралық жақындасудың күшейіп келе жатқанын көрсетеді, оның шеңберінде цифрлық есептілік пен меритократиялық іріктеу құралдары өзара бейімделіп, беделді басқару менеджментінің гибридті модельдерін қалыптастыруда. Жұмыстың практикалық маңыздылығы әкімшілік дәстүр мен беделді басқару құралдарының тиімділігі арасындағы каузальды байланыстарды анықтауда жатыр, бұл әкімшілік реформалардың нәтижелерін болжау дәлдігін арттыруға және мемлекеттік аппаратты цифрлық трансформациялау жағдайында беделді басқару шығындарының тәуекелдерін азайтуға мүмкіндік береді.

https://doi.org/10.48081/BGQF2168

2026

Выпуск 2

Мақалада Қазақстан Республикасының аграрлық секторын цифрландыру жағдайында бухгалтерлік есеп пен аудит жүйесін жетілдіру мәселелері қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі ауыл шаруашылық кәсіпорындарын басқарудың тиімділігін арттыру, сондай-ақ қаржылық ақпараттың ашықтығы мен сенімділігіне қойылатын талаптарды арттыру қажеттілігімен байланысты. Ауыл шаруашылығы, экономика саласы ретінде, оның негізінде табиғи факторлардың әсерімен анықталатын бірқатар ерекшеліктермен сипатталады. Ауыл шаруашылығындағы бухгалтерлік есеп Халықаралық қаржылық есептілік стандартын (ІА8) 41 «Ауыл шаруашылығы» (ХҚЕС/ ІА8 41) реттейді. Қазіргі жағдайда экономиканың цифрлық трансформациясы автоматтандырылған ақпараттық жүйелерді, электрондық құжат айналымын және деректерді өңдеудің аналитикалық құралдарын енгізуге ықпал ете отырып, бухгалтерлік есеп пен аудитті ұйымдастыруға айтарлықтай әсер етеді. Зерттеудің мақсаты цифрландыру жағдайында Қазақстанның аграрлық секторындағы есеп және аудит жүйесін жетілдірудің негізгі бағыттарын айқындау болып табылады. Зерттеу барысында жүйелік талдау, салыстырмалы талдау әдістері, экономикалық-статистикалық әдістер және отандық және шетелдік ғалымдардың ғылыми тәсілдерін жалпылау қолданылды. Зерттеу нәтижелері цифрлық технологияларды енгізу есепке алудың жеделдігін арттыруға, аудиторлық рәсімдердің сапасын жақсартуға және ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының ресурстарын пайдалануды бақылауды күшейтуге ықпал ететінін көрсетеді.

https://doi.org/10.48081/BGQF2161

2026

Выпуск 2